Cao tốc nghìn tỷ về đích sớm, lập kỷ lục có hệ thống phức tạp hàng đầu mà do người Việt làm chủ công nghệ

Tuyến cao tốc Tuyên Quang – Phú Thọ giai đoạn 1, kết nối với cao tốc Nội Bài – Lào Cai thuộc tuyến cao tốc Bắc – Nam phía Tây, được khởi công ngày 1/2/2021. Tuyến đường có tổng chiều dài 40,2km, trong đó qua địa phận tỉnh Tuyên Quang 11,3km và tỉnh Phú Thọ 28,9km, với tổng mức đầu tư 3.253 tỷ đồng.

Đáng chú ý, sau gần 3 năm thi công, cao tốc này đã chính thức khánh thành vào ngày 24/12/2023, lập kỷ lục hoàn thành sớm hơn 2 năm so với kế hoạch. Đây cũng là tuyến cao tốc đầu tiên trong cả nước do Ban Quản lý dự án cấp tỉnh (Tuyên Quang) làm chủ đầu tư.

Việc hoàn thành tuyến đường không chỉ đáp ứng nhu cầu vận tải ngày càng tăng, giảm ùn tắc và tai nạn giao thông trên Quốc lộ 2, mà còn rút ngắn thời gian di chuyển, tăng cường kết nối giữa Tuyên Quang, Phú Thọ với Thủ đô Hà Nội, đồng thời nâng cao hiệu quả khai thác của cao tốc Nội Bài – Lào Cai.

Theo Cổng thông tin điện tử Chính phủ, vào tháng 3/2025, Bộ Xây dựng đã có văn bản yêu cầu các Ban QLDA trực thuộc đẩy nhanh tiến độ triển khai hệ thống giao thông thông minh (ITS) của các dự án thành phần thuộc các Dự án cao tốc Bắc – Nam phía Đông giai đoạn 2017 – 2020 và giai đoạn 2021 – 2025. Theo đó, thuộc cao tốc Tuyên Quang – Phú Thọ thuộc tuyến cao tốc Bắc – Nam phía Tây cũng sẽ sớm được tích hợp, đồng bộ hệ thống giao thông thông minh này.

Hệ thống giao thông thông minh (Intelligent Transport System – ITS) là việc ứng dụng kỹ thuật công nghệ điện tử, tin học, viễn thông… vào công tác tổ chức quản lý, điều hành hệ thống giao thông vận tải một cách hiệu quả…

Hệ thống giao thông thông minh (ITS) cung cấp thông tin theo thời gian thực và giải pháp điều khiển linh hoạt, góp phần bảo đảm trật tự, an toàn giao thông, rút ngắn thời gian và chi phí di chuyển, đồng thời bảo vệ môi trường. ITS được xem là yếu tố then chốt trong việc xây dựng một hệ thống giao thông bền vững.

Trên các tuyến đường bộ cao tốc, ITS là một hợp phần quan trọng, đóng vai trò kết nối con người, phương tiện và kết cấu hạ tầng. Nhờ đó, hệ thống giúp tối ưu hóa hiệu quả khai thác, đảm bảo giao thông thông suốt, an toàn, tiện lợi và thân thiện với môi trường.

Bộ Xây dựng cho biết, hệ thống giao thông thông minh ITS đã trở nên phổ biến trên thế giới nhưng rất phức tạp đòi hỏi công nghệ tối tân, đồng bộ. Nếu rời rạc thì thông tin chỉ hình thành trong nội tuyến, một thông tin ở tuyến này không thể báo sang tuyến khác và người đi đường của tuyến khác.

Về cơ bản, ITS sử dụng các tiến bộ của công nghệ thông tin và viễn thông để liên kết giữa con người, hệ thống đường giao thông và phương tiện lưu thông trên đường thành một mạng lưới thông tin viễn thông. Từ đó, ITS phục vụ cho việc quản lý, vận hành, khai thác và lưu thông được tối ưu nhất trên các tuyến đường.

Đặc biệt, hệ thống trang thiết bị được trang bị trên các tuyến cao tốc tại Việt Nam phải đảm bảo hiện đại, áp dụng các công nghệ tiên tiến; kết nối đồng bộ, hiệu quả giữa các trung tâm quản lý điều hành giao thông tuyến với trung tâm quản lý hệ thống giao thông thông minh quốc gia.

Theo Bộ Xây dựng, mặc dù từ cuối tháng 12/2024 đến tháng 2/2025, Bộ đã có nhiều chỉ đạo nhưng đến nay tiến độ triển khai hệ thống ITS, trạm thu phí và công trình kiểm soát tải trọng xe (hệ thống giám sát điều hành giao thông) của các dự án thành phần thuộc các Dự án cao tốc Bắc – Nam phía Đông giai đoạn 2017 – 2020 và giai đoạn 2021 – 2025 vẫn tiếp tục chậm so với chỉ đạo của lãnh đạo Bộ.

Để đẩy nhanh tiến độ triển khai thực hiện, đảm bảo hoàn thành và đưa vào khai thác đồng bộ trong năm 2025, Bộ Xây dựng yêu cầu giám đốc các Ban Quản lý dự án: 2, 6, 7, 85, Thăng Long, Mỹ Thuận, đường Hồ Chí Minh nghiêm túc kiểm điểm, xử lý trách nhiệm các tổ chức, cá nhân liên quan theo quy định do chậm thực hiện theo chỉ đạo của Bộ trưởng.

Trước đó, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Chương trình chuyển đổi số quốc gia đến năm 2025, định hướng đến năm 2030. Trong đó, xác định giao thông là lĩnh vực ưu tiên chuyển đổi số với định hướng phát triển hệ thống ITS, tập trung vào giao thông đô thị, đường cao tốc, quốc lộ.

Thủ tướng cũng phê duyệt Đề án ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý, điều hành giao thông vận tải, tập trung đối với lĩnh vực đường bộ. Đề án đưa ra mục tiêu đến năm 2025 có 100% các tuyến đường cao tốc được quản lý, điều hành giao thông ITS.