Bộ trưởng Nguyễn Văn Thắng: Bỏ hình thức thuế khoán là chủ trương rất đúng

Tiếp tục chương trình kỳ họp, sáng nay (19/6) Quốc hội khóa XV tiến hành phiên chất vấn và trả lời chất vấn với Bộ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Văn Thắng.

Đại biểu Hoàng Văn Cường (Đoàn ĐBQH thành phố Hà Nội) cho biết Nghị quyết 68 về kinh tế tư nhân đã đề cập đến việc phát triển hộ kinh doanh thông qua bỏ thuế khoán. Chính sách này tác động đến hàng triệu hộ kinh doanh, mang đến tâm lý e ngại. Có đại biểu đề nghị xem xét lùi thời hạn thực hiện.

“Các hộ không ngại việc nộp thuế, nhưng e ngại về thủ tục hoặc cách tính toán làm thế nào cho đúng. Chính phủ có kế hoạch và giải pháp gì để chuẩn bị cho các hộ kinh doanh sau khi bỏ thuế khoán, để các hộ cảm thấy thuận lợi, chuyên nghiệp và hứng khởi trong việc nộp thuế”, đại biểu hỏi.

Bộ trưởng Nguyễn Văn Thắng cho rằng, hệ thống thuế của nước ta được đánh giá tiệm cận với thông lệ quốc tế, tuy nhiên tính minh bạch trong một số loại thuế đang thu thủ công đang là rào cản lớn, tạo sự không minh bạch.

Đại biểu Hoàng Văn Cường (Đoàn ĐBQH thành phố Hà Nội). Ảnh: Quốc hội

Cơ chế thuế khoán tuy phù hợp trong một giai đoạn nhất định, nhưng đến nay đã bộc lộ nhiều bất cập, thiếu minh bạch, dễ lạm dụng dụng và gây bất bình đẳng giữa các loại hình kinh doanh, không tạo được động lực cho cái hộ kinh doanh phát triển lớn lên thành doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Nghị quyết 68 và Nghị quyết 198 đã yêu cầu bỏ hình thức thuế khoán trong năm 2026. Đây là chủ trương rất đúng, là bước đi căn cơ và cần thiết để minh bạch hóa hoạt động của các hộ kinh doanh; thúc đẩy chuyển đổi sang mô hình doanh nghiệp và mở rộng khu vực kinh tế chính thức.

Bộ trưởng cho biết, Bộ Tài chính đang chuẩn bị đồng bộ về pháp lý, công cụ để thực hiện đảm bảo thuận lợi, giảm gánh nặng về thủ tục, chi phí cho người dân.

Về giải pháp cụ thể, Bộ trưởng Bộ Tài chính cho biết sẽ rà soát, hoàn thiện chính sách thuế; đang đề xuất sửa Luật Quản lý thuế, Luật Thuế thu nhập cá nhân, hướng đến mô hình quản lý thuế mới và kê khai đơn giản, minh bạch và dễ thực hiện.

Bộ trưởng Nguyễn Văn Thắng. Ảnh: Quốc hội

Đồng thời, đơn giản hóa các sổ sách, hóa đơn chứng từ để đảm bảo hộ kinh doanh sẽ không bị áp lực khi chuyển đổi sang mô hình doanh nghiệp; tăng cường chuyển đổi số trong quản lý thuế, như áp dụng hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền để giúp thu đúng, thu đủ, đồng thời giảm thời gian cũng như chi phí cho các hộ kinh doanh.

Bên cạnh đó, cung cấp miễn phí hệ thống khai nộp thuế điện tử, phần mềm hóa đơn điện tử, phần mềm kế toán, đặc biệt là hỗ trợ cho các hộ kinh doanh còn khó khăn trong cái giai đoạn đầu…

Đại biểu Nguyễn Hữu Thông (Đoàn ĐBQH tỉnh Bình Thuận) cho rằng, quản lý thuế trên các nền tảng số, thương mại điện tử gặp nhiều khó khăn. Tình trạng gian lận thuế trên thương mại điện tử ảnh hưởng tới thu ngân sách. “Việc này tạo ra cạnh tranh không lành mạnh với hộ kinh doanh, tiểu thương, siêu thị. Bộ trưởng có giải pháp nào căn cơ khắc phục tình trạng này?”, đại biểu hỏi.

Đại biểu Nguyễn Hữu Thông (Đoàn ĐBQH tỉnh Bình Thuận). Ảnh: Quốc hội

Bộ trưởng Nguyễn Văn Thắng cho biết Bộ Tài chính đã quyết liệt trong quản lý thuế trên nền tảng số, thương mại điện tử. Cụ thể như ban hành quy định về hóa đơn điện tử, trách nhiệm khấu trừ, nộp thuế của sàn thương mại điện tử.

Các hộ kinh doanh có thể ủy quyền cho các sàn lập hóa đơn điện tử, định danh hóa đơn bán hàng qua mạng xã hội. Bộ cũng vận hành cổng điện tử kê khai, nộp thuế; ứng dụng công nghệ thông tin, AI trong quản lý thuế trên thương mại điện tử.

Đến nay 95% cơ sở dữ liệu dân cư đã được chuẩn hóa, kết nối chia sẻ thông tin với ngân hàng, website thương mại điện tử. Hiện có 158 nhà cung cấp nước ngoài kê khai, nộp thuế, thu được 23.000 tỷ đồng tiền thuế. Khoảng 106.000 hộ kinh doanh kê khai, nộp 1.200 tỷ đồng tiền thuế.

Thu thuế trên thương mại điện tử trong 5 tháng tăng trưởng tới 55%, đạt hơn 75.000 tỷ đồng. Bộ trưởng Bộ Tài chính cho biết cơ quan này sẽ tiếp tục hoàn thiện quy định, xác định rõ hoạt động thương mại điện tử, định danh tổ chức cá nhân kinh doanh thương mại điện tử, hướng dẫn kê khai, nộp thuế…

“Chúng tôi sẽ tăng sử dụng AI rà soát gian lận thuế, cũng như rà soát tổ chức cá nhân có thu nhập phát sinh từ nền tảng số”, Bộ trưởng nói.

Đại biểu Phạm Văn Hòa (Đoàn ĐBQH tỉnh Đồng Tháp). Ảnh: Quốc hội

Tranh luận sau đó, đại biểu Phạm Văn Hòa (Đoàn ĐBQH tỉnh Đồng Tháp) cho biết, hiện nay rất nhiều hộ cá nhân, tư thương lúng túng về hóa đơn điện tử. Vậy nên, đại biểu đề nghị Bộ trưởng có giải pháp để các hộ kinh doanh thực hiện được hóa đơn điện tử cho tốt, mà không phải lo bị cơ quan thuế phạt.

Bên cạnh đó, có hiện tượng “lách luật” khi khách hàng trả tiền mặt và không cần hóa đơn, nên họ không xuất hóa đơn điện tử. Đại biểu hỏi cơ quan thuế sẽ giải quyết những tình huống này như thế nào?

Bộ trưởng Nguyễn Văn Thắng cho biết khi triển khai hóa đơn điện tử, thời gian đầu có nhiều vướng mắc. Bộ Tài chính và Cục Thuế đã phối hợp với địa phương hướng dẫn, hỗ trợ các hộ kinh doanh để triển khai.

Cục Thuế cho biết đang hỗ trợ tối đa cho các hộ kinh doanh sử dụng hóa đơn điện tử, chứ đến nay chưa phạt ai. “Không có câu chuyện phạt bất cứ hộ kinh doanh nào trong việc triển khai hóa đơn điện tử, trừ khi sau này đã triển khai thông suốt rồi mà có hộ kinh doanh vẫn cố tình vi phạm thì mới tính đến phạt”, Bộ trưởng nói.

Về vấn đề hộ kinh doanh “lách luật” khi yêu cầu khách hàng trả tiền mặt và không xuất hóa đơn điện tử, Bộ trưởng cho rằng, đây không phải tình trạng phổ biến mà chỉ là một vài trường hợp và sẽ tăng cường tuyên truyền để tất cả các hành vi này phải chấm dứt…