Một thế kỷ cùng viết nên trang sử dân tộc

Sứ mệnh tiến tới thành lập chính đảng lãnh đạo cách mạng

Sau sự kiện thành lập Báo Thanh Niên (21/6/1925), một trong những nhiệm vụ quan trọng thời gian sau đó là phải đẩy mạnh việc tuyên truyền chủ nghĩa Mác – Lênin, bản Sơ thảo lần thứ nhất Luận cương về vấn đề dân tộc và vấn đề thuộc địa của Lênin vào thực tiễn của Việt Nam để tiến tới thống nhất, thành lập chính đảng lãnh đạo cách mạng Việt Nam giành độc lập cho Tổ quốc sau nhiều thập kỷ bị đô hộ. Chính vì thế, 1 năm sau đó, lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc tiếp tục thành lập Báo Kông Nông (năm 1926)…

Lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc- Chủ tịch Hồ Chí Minh, Người sáng lập ra Báo Thanh Niên,tờ báo đặt nền móng cho sự ra đời và phát triển của báo chí cách mạng Việt Nam phụng sự Tổ quốc .

Đồng thời, trong giai đoạn này, một số chính đảng cũng cho ra đời các tờ báo cùng chung mục đích là làm sao để tập hợp quần chúng lật đổ ách thống trị của chủ nghĩa thực dân, đế quốc. Ngày 1/10/1929, Báo Búa Liềm – cơ quan ngôn luận của Đông Dương Cộng sản Đảng ra số đầu tiên. Tháng 8/1929, Chi bộ An nam Cộng sản ở Thượng Hải ra báo Đỏ viết tay trên giấy sáp. Kể từ tờ Thanh niên mở đường đến cuối năm 1929, báo chí cách mạng Việt Nam đã có trên 50 tờ báo và tạp chí là cơ quan của các cấp hội của Hội Việt Nam thanh niên cách mạng và 2 tổ chức Cộng sản là: Đông Dương Cộng sản Đảng và An Nam Cộng sản Đảng.

Với ngòi bút sắc bén, hình thức tuyên truyền phong phú các báo Thanh Niên, Kông Nông và các tờ báo khác đã góp phần tạo sự thống nhất, đoàn kết để dẫn đến sự kiện chính trị đặc biệt quan trọng Hội nghị hợp nhất các tổ chức Cộng sản, thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam ngày 3/2/1930. Từ đây, nhân dân Việt Nam có một chính Đảng lãnh đạo để tiến hành giải phóng dân tộc.

15 năm tranh đấu để có ngày Độc lập

Sau khi Đảng Cộng sản Việt Nam được thành lập (3/2/1930), lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc và các đồng chí Trung ương xác định báo chí là vũ khí sắc bén, là một trong những “binh chủng” trên mặt trận tư tưởng trên chặng đường đấu tranh giành độc lập cho dân tộc. Vì thế, trong giai đoạn từ 1930 – 1945 nhiều tờ báo, tạp chí đã được thành lập.

Tổng khởi nghĩa tháng Tám tại Hà Nội (Ảnh tư liệu TTXVN)

Điển hình như Tạp chí Đỏ – tạp chí đầu tiên của Đảng và cũng là tờ đầu tiên trong hệ thống báo chí của Đảng xuất bản sau Hội nghị thành lập Đảng tháng 2/1930. Tiếp đó là Báo Tranh đấu là Cơ quan Trung ương của Đảng Cộng sản Việt Nam đầu tiên, ra số 1, ngày 15/8/1930. Người chỉ đạo biên tập là Trịnh Đình Cửu, một trong bốn đồng chí là “đại biểu của đại biểu Quốc tế”, được ghi trong Nghị quyết của hội nghị hợp nhất. Tiếp theo là Báo Dân chúng được Nguyễn Văn Cừ và Hà Huy Tập thay mặt Trung ương Đảng quyết định cho xuất bản trong một trao đổi vào tháng 4/1939. Nguyễn Văn Cừ với tư cách là Tổng Bí thư đã trực tiếp chỉ đạo và viết bài cho báo về những vấn đề lý luận và chính trị.

Tiếp đó, ngày 1/8/1941, tại Cao Bắc Lạng (Cao Bằng – Bắc Kạn – Lạng Sơn) đã ra đời Báo Việt Nam độc lập – tờ báo của Mặt trận Việt Minh. Đây là tờ báo có số lượng phát hành lớn thứ 2 sau tờ Thanh Niên, cũng do lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc sáng lập. Sau Báo Việt Nam độc lập, ngày 25/1/1942, Báo Cứu quốc, số l, ”cơ quan cổ động của Việt Nam độc lập đồng minh” ra mắt bạn đọc.

Có thể nói, thời kỳ 1930 – 1945 với sự ra đời của các tờ báo trên do lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc và các nhà tiền bối cách mạng thành lập, trực tiếp cầm bút đã tạo nên một làn sóng yêu nước nồng nàn, tạo nên một khối thống nhất về ý chí lẫn hành động để đến khi thời cơ chín muồi, dưới sự lãnh đạo của Việt Minh toàn thể dân tộc Việt Nam đã đứng dậy làm nên cuộc Cách mạng tháng Tám long trời, lở đất, giành chính quyền về tay nhân dân. Ngày 2/9/1945 tại Quảng trường Ba Đình, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã long trọng đọc Bản Tuyên ngôn độc lập, khai sinh ra Nhà nước Việt Nam dân chủ cộng hòa, chấm dứt 80 năm thống trị của thực dân Pháp.

Hơn 20 năm đồng hành thống nhất non sông

Từ năm 1954 đến năm 1975, báo chí đã góp phần quan trọng để non sông thống nhất (Ảnh minh họa cầu Hiền Lương thống nhất hai miền)

Trong năm đầu của chính quyền cách mạng, báo chí phục vụ tích cực cho nhiệm vụ bảo vệ chính quyền non trẻ. Cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp lần thứ 2 bùng nổ và lan rộng. Báo chí cách mạng có một bộ phận xuất bản công khai ở các vùng tự do và các căn cứ kháng chiến, một bộ phận xuất bản trong vùng địch chiếm. Những văn kiện của Đảng, bài nói và viết của Chủ tịch Hồ Chí Minh và các đồng chí lãnh đạo của Đảng được in trên các báo Trung ương và các báo địa phương. Ngày 2/6/1950, Hội Nhà báo Việt Nam được thành lập đã đoàn kết rộng rãi các nhà báo trong nước và tháng 7/1950 gia nhập Tổ chức Quốc tế các nhà báo (OIJ). Năm 1951, Báo Nhân Dân, cơ quan Trung ương của Đảng bắt đầu xuất bản, Tạp chí Cộng sản, Tạp chí Sinh hoạt nội bộ, Báo Quân đội Nhân dân ra đời.

Nhiệm vụ của báo chí giai đoạn 1946 – 1954 là tập trung đưa tin về chiến trường, đặc biệt các chiến trường Đông Bắc, Điện Biên Phủ; diễn biến hiệp định Gie-ne-vơ. Thời kỳ này biết bao nhà báo đã anh dũng hy sinh trên chiến trường và cũng biết bao bài báo được viết, được truyền tải ra thế giới về thắng lợi vĩ đại của quân và dân Việt Nam trên chiến trường chống Pháp. Trận Điện Biên Phủ “lừng lẫy năm châu chấn động địa cầu” kết thúc 9 năm trường kỳ kháng chiến, có sự đóng góp không nhỏ của các cơ quan báo chí, các nhà báo cách mạng.

Thời kỳ mới, dưới sự lãnh đạo của Đảng, phát huy bản sắc báo chí cách mạng tiếp tục đồng hành để đất nước bước vào kỷ nguyên mới, kỷ nguyên vươn mình của dân tộc Việt Nam (Ảnh minh họa một góc Hà Nội về đêm)

Chiến tranh nối tiếp chiến tranh, sau chiến thắng Điện Biên Phủ, đất nước bị chia cắt hai miền, một lần nữa cả dân tộc lại bước vào cuộc kháng chiến trường kỳ cho non sông liền một giải. Giai đoạn 1955 – 1975, những nhà báo vừa cầm bút, vừa cầm súng vào chiến trường ác liệt. Biết bao nhà báo đã anh dũng hy sinh, họ không mang quân hàm, nhưng họ thực sự là những chiến sĩ. Những bức ảnh, những bài báo, những bản tin (báo nói) đã kịp thời chuyển đến đồng bào, thế giới về sự khốc liệt của chiến tranh. Báo chí không chỉ cổ vũ tinh thần chiến đấu, hăng say lao động của quân và dân hai miền, mà còn lột tả tội ác dã man của địch ra thế giới, góp tiếng nói làm cho lương tri nhân loại thức tỉnh, dẫn đến sự kiện Chính phủ Mỹ phải ký hiệp định Paris chấm dứt chiến tranh ở Việt Nam.

Và rồi ngày 30/4/1975, cả nước ca khúc khải hoàn, non sông liền một giải. Đất nước thống nhất, nhưng còn đó những nhà báo vĩnh viễn không bao giờ trở về; trên những nấm mồ vô danh vẫn có những nhà báo “lặng lẽ” nằm trong lòng đất mẹ.