Doanh nghiệp công nghệ “vẽ lại” kinh tế vùng cao Điện Biên bằng UAV

Tại Hội nghị Xúc tiến Đầu tư tỉnh Điện Biên 2026, Thứ trưởng Bộ KH&CN Bùi Hoàng Phương nhận định, những khó khăn cố hữu của Điện Biên như địa hình chia cắt, khoảng cách xa giữa các khu dân cư và trung tâm kinh tế hoàn toàn có thể trở thành “không gian phát triển mới” nếu được giải bằng công nghệ. 

Theo ông Bùi Hoàng Phương, Điện Biên là một trong những địa phương đầu tiên đăng ký triển khai mô hình thử nghiệm có kiểm soát về kinh tế tầm thấp và không gian tầm thấp với Bộ KH&CN.

Đây không chỉ là một mô hình kinh tế mới mà còn là phép thử chính sách nhằm hoàn thiện khung thể chế cho khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia. 

Điểm đáng chú ý là vai trò dẫn dắt được đặt vào các doanh nghiệp công nghệ lớn. “Sự tham gia của các tập đoàn, công ty lớn như SunGroup, Vingroup, FPT… sẽ đóng vai trò dẫn dắt và hình thành hệ sinh thái, tạo hiệu ứng lan tỏa mạnh mẽ trên địa bàn tỉnh”, Thứ trưởng Bùi Hoàng Phương nhấn mạnh. 

Từ “bài toán vùng núi” đến thị trường công nghệ mới

Không phải ngẫu nhiên Điện Biên được chọn làm nơi thử nghiệm. Với khoảng 70% diện tích canh tác là sườn dốc, khó cơ giới hóa, chi phí nhân công cao và logistics đắt đỏ, tỉnh này gần như hội tụ đầy đủ những “điểm nghẽn” mà công nghệ UAV có thể can thiệp.

Ông Nguyễn Văn Khoa, Tổng Giám đốc FPT và Chủ tịch Liên minh Kinh tế tầm thấp Việt Nam (LEAP), cho biết FPT cùng các doanh nghiệp trong liên minh đang hướng tới xây dựng các mô hình kinh tế tầm thấp phù hợp cho vùng cao, vùng núi và biên giới.

Theo tính toán của FPT, việc ứng dụng UAV trong nông nghiệp có thể giúp giảm thời gian phun thuốc từ 4 giờ xuống còn 10 phút mỗi hecta; tăng năng suất gieo hạt, rải phân lên 40-64ha/ngày; đồng thời giảm khoảng 40% chi phí logistics vận chuyển nông sản.

Đáng chú ý hơn, trên quy mô hơn 51.000ha cây trồng chủ lực như lúa, cà phê, mắc ca và trà Shan tuyết, mô hình UAV được kỳ vọng giúp giảm 15-20% chi phí canh tác, tiết kiệm khoảng 62 triệu m3 nước mỗi năm và tăng thêm khoảng 2.630 tỷ đồng GRDP cho tỉnh.

Điều này cho thấy UAV không còn chỉ là “thiết bị bay”, mà đang trở thành nền tảng hạ tầng mới cho kinh tế nông nghiệp và logistics vùng khó.

Doanh nghiệp công nghệ bước vào cuộc chơi “hạ tầng mềm”

Điểm khác biệt của làn sóng này nằm ở chỗ các doanh nghiệp công nghệ Việt không đi theo mô hình bán thiết bị đơn lẻ. Họ đang xây dựng cả hệ sinh thái gồm phần mềm điều hành, dữ liệu, đào tạo nhân lực, vận hành logistics và chính sách thử nghiệm.

FPT đề xuất với Điện Biên hai hướng hợp tác: xây dựng mô hình liên kết giữa các tỉnh miền núi có điều kiện tương đồng để nhân rộng kinh tế tầm thấp; đồng thời lựa chọn một vài “bài toán trọng điểm” để triển khai trước, ưu tiên nông nghiệp và logistics.

Song song với đó là chiến lược phát triển nguồn nhân lực. Theo FPT, học sinh tại Điện Biên có thể được tiếp cận từ sớm với UAV, dữ liệu và tự động hóa ngay từ bậc phổ thông để chuẩn bị cho nền kinh tế số trong tương lai.

Đây là dấu hiệu cho thấy doanh nghiệp công nghệ Việt đang chuyển từ vai trò “nhà cung cấp giải pháp” sang vai trò xây dựng năng lực nền tảng cho địa phương – tương tự cách nhiều tập đoàn công nghệ toàn cầu từng tạo dựng hệ sinh thái quanh AI, cloud hay xe điện.

Việc UAV được Chính phủ đưa vào danh mục sản phẩm công nghệ chiến lược theo Quyết định 21/2026/QĐ-TTg đã mở ra một cuộc đua mới cho doanh nghiệp công nghệ Việt Nam.

Trong bối cảnh AI, dữ liệu và tự động hóa đang tái định hình nhiều ngành kinh tế, “kinh tế tầm thấp” có thể trở thành thị trường chiến lược mới cho các tập đoàn công nghệ trong nước.

Thay vì chỉ cạnh tranh ở phần mềm hay gia công CNTT truyền thống, doanh nghiệp Việt bắt đầu bước vào những lĩnh vực gắn với hạ tầng vật lý, không gian bay, logistics và nông nghiệp thông minh.

Nếu thành công tại Điện Biên, mô hình này có thể trở thành “sandbox” cho hàng loạt tỉnh miền núi khác, đồng thời tạo ra một thị trường UAV nội địa đủ lớn để thúc đẩy nghiên cứu, sản xuất và thương mại hóa công nghệ bay không người lái “Make in Vietnam”.